Leathercarving: veel meer dan een tekening in leer

Wanneer je een motief in een stuk tuigleer ziet, lijkt het eindresultaat soms bijna vanzelf ontstaan. Een paar lijnen, wat reliëf, wat schaduw. Maar traditioneel leathercarving bestaat uit verschillende stappen, technieken en gereedschappen die samen zorgen voor diepte, vorm en detail.

Het begint met een patroon. Dat wordt op vochtig tuigleer overgebracht, zodat de basislijnen zichtbaar zijn. Maar daar begint het carven pas.

Met een swivel knife worden de belangrijkste lijnen in het leer gesneden. Daarna wordt het motief stap voor stap opgebouwd met verschillende handgereedschappen en stempels. Met bevelers worden de randen van het motief verdiept, terwijl andere stempels zorgen voor schaduw, structuur en fijne details.

En daar zit meteen een van de uitdagingen: de druk, de richting en de plaatsing van je gereedschap bepalen mee hoe het reliëf eruitziet. Soms maakt een kleine aanpassing al een groot verschil.

Het bijzondere aan deze techniek is dat het reliëf niet wordt opgebouwd door materiaal toe te voegen. Het ontstaat door het leer zelf te snijden, te vormen en samen te drukken.

Daarom wordt voor leathercarving gewerkt met plantaardig gelooid tuigleer. Wanneer dit leer op de juiste manier wordt bevochtigd, laat het zich vormen en houdt het na het drogen de aangebrachte details vast.

Van vlakke lijn naar reliëf

Een patroon overbrengen naar leer is dus maar de eerste stap.

Tijdens het carven verandert een vlakke tekening langzaam in een afbeelding met diepte. Sommige delen komen optisch naar voren, andere verdwijnen naar de achtergrond. Een eenvoudige lijn krijgt een afgeronde rand, een blad krijgt nerven en beweging, een bloem krijgt verschillende lagen.

En precies dat proces vind ik zo fascinerend aan leathercarving.

Je werkt niet alleen een patroon af. Je kijkt voortdurend: wat ligt vooraan? Wat ligt achteraan? Waar moet meer diepte komen? Waar juist minder?

Daardoor zal hetzelfde patroon door twee makers nooit helemaal hetzelfde worden uitgevoerd. De techniek is traditioneel, maar de hand van de maker blijft altijd zichtbaar.

Een traditioneel ambacht

Leathercarving kent een lange traditie en verschillende stijlen en toepassingen. Western- en floralpatronen zijn misschien het meest herkenbaar, maar de techniek kan voor veel meer gebruikt worden.

Zelf werk ik al jaren met traditioneel leathercarving en gebruik ik de techniek onder andere op covers, accessoires en andere lederen objecten.

Ook tijdens mijn workshops vind ik het belangrijk dat deelnemers niet alleen een mooi resultaat maken, maar ook begrijpen wat ze met het leer doen en waarom.

Want voor mij zit daar precies het plezier van ambacht in: het materiaal leren kennen, gereedschappen leren beheersen en ontdekken hoeveel je met je eigen handen uit één stuk leer kunt halen.